Het zonder toestemming aanbieden van muziek op het Internet is in strijd met de wet. Het pleegt inbreuk op de rechten van artiesten en platenmaatschappijen. Nog belangijker: het is slecht voor de muziek en voor de Nederlandse cultuur.
De Nederlandse platenmaatschappijen, verantwoordelijk voor het leeuwendeel van de Nederlandse investeringen in nieuwe artiesten – totaal zo’n 18 tot 22 miljoen euro per jaar – zullen niet kunnen blijven investeren in nieuwe muziek als er niet voor betaald wordt.
Die fundamentele waarheid wordt zelfs door het internet niet veranderd. Zoals bekend is het op dit moment al bijzonder moeilijk voor nieuwe artiesten om een platencontract te bemachtigen
Wat uw opvattingen over filesharing ook zijn; het bovenstaande is slecht nieuws voor de mensen die in de muziek- en aanverwante industrieën werken. Het gaat immers niet alleen om banen bij de platenmaatschappijen, maar ook om de werkgelegenheid bij geluidsstudio’s, boekingskantoren, artiestenmanagers, (theater)zalen, winkels en muziek-uitgeverijen. Maar het is ook slecht nieuws voor de honderden getalenteerde componisten, tekstschrijvers, zangers en muzikanten die hopen dat ze ooit op een dag hun brood kunnen verdienen met hun werk.
De platenmaatschappijen hebben geen keuze. Er moet iets gebeuren.
Wat hebben de maatschappijen dan tot nu toe ondernomen? Zijn ze – zoals criticasters vaak beweren - achterover gaan zitten om vervolgens, toen de problemen zich niet vanzelf oplosten, hun klanten te gaan vervolgen? Of is er meer dan dat?
Het Internet biedt platenmaatschappijen evenveel kansen als bedreigingen en het lijkt erop dat we nu, in 2005, halverwege een dramatische omwenteling staan.
Na vijf jaar waarin illegaal aangeboden muziek op Internet de dienst leek uit te maken, bieden de legale sites de maatschappijen de potentie om hun klanten toegang te bieden tot een ongekend breed muziekaanbod.
Het is een spannende tijd, en het was en is onze rol om de ontwikkeling van nieuw, legaal, aanbod te bevorderen en het ongeautoriseerde aanbod aan te pakken zodat de bedrijven die wij vertegenwoordigen met hun werk door kunnen gaan en kunnen blijven investeren in Nederlandse artiesten.
Theo Roos
Voorzitter NVPI Audio
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Wat is filesharing/uitwisselen
Filesharing is het beschikbaar stellen van muziekbestanden aan andere gebruikers om te downloaden. Het gebeurt doorgaans via het zogenaamde peer-to-peermodel (p2p), waarbij files worden aangeboden en gedownload door middel van de personal computers van gebruikers die daarvoor speciale software gebruiken.
Hoewel de peer-to-peer technologie op zichzelf niet illegaal is en veel mogelijkheden biedt voor de ontwikkeling van legale diensten is het een feit dat het merendeel van de muziekbestanden die nu via file-sharing netwerken beschikbaar zijn auteursrechtelijk beschermde producties betreft die zonder toestemming worden verspreid.
Wat is er mis mee?
Het is tegen de wet en leidt tot inbreuk op onze rechten
Platenmaatschappijen investeren in artiesten en opnamen. In ruil daarvoor verkrijgen zij de exclusieve rechten op het kopiëren (verveelvoudigen) van die opnamen. De wet op de naburige rechten beschermt deze rechten en mensen die beschermde werken zonder toestemming distribueren overtreden die wet. Hetzelfde geldt voor de rechten van de auteurs (componisten en tekstschrijvers). Die worden beschermd door de auteurswet.
Het ondermijnt de mogelijkheden in nieuwe artiesten te investeren
Platenmaatschappijen zijn de belangrijkste financiers van nieuwe artiesten en jaarlijks wordt veel geld geïnvesteerd in het creatieve proces dat leidt tot nieuwe muziekopnamen. Als niemand meer betaalt voor muziek droogt die geldstroom op.
Het Internet heeft ertoe geleid dat de verspreiding van muziek en ander beschermd materiaal op een ongekend makkelijke manier kan plaatsvinden. Het is de uitdaging voor de platenmaatschappijen om ervoor te zorgen dat dit leidt tot meer – en niet minder – kansen voor de artiesten. Dat is de reden waarom de maatschappijen zich druk maken om het illegale aanbod te bestrijden en het legale aanbod aan te moedigen. Daarbij wordt uiteraard samengewerkt met de auteursrechthebbenden.
Het is een onbetrouwbare en gevaarlijke manier om aan muziek te komen
Naast het risico op civiel- en strafrechtelijke consequenties die volgen uit het overtreden van een wet, zijn er privacy- en veiligheidsrisico’s verbonden aan file-sharing.
Veel software voor filesharing is ‘gratis’ beschikbaar. De bedrijven die deze programma’s aanbieden erdienen hun geld doorgaans door andere programma’s ongevraagd mee te leveren: spyware. Dat betekent dat het installeren van p2p software er vaak toe leidt dat er honderden bestanden op de personal computer worden geïnstalleerd. Bestanden die het gebruik van de personal computer en het Internet administreren. De gegevens die zo verkregen worden kunnen worden verkocht aan bedrijven die de gebruiker trakteren op pop-ups en junk e-mail.
Het openstellen van de personal compunter via een uitwisseldienst (die gebruik maakt van ‘shared folders’) leidt tot veiligheidsrisico’s. Virussen, wormen en Trojan horses kunnen eenvoudig hun weg vinden op de harde schijf. Daardoor gebeurt het steeds vaker dat gebruikers ongewild en onbewust allerlei bestanden openbaren.
Het ongereguleerde karakter van veel p2p netwerken betekent dat er geen enkele zekerheid is dat een gebruiker downloadt wat hij denkt. Veel ouders zullen versteld staan door de grote hoeveelheid pornografisch materiaal die aangeboden wordt, veelal vermomd als een muziek- of filmbestand.
Onderzoek: waarom filesharing leidt tot minder verkopen
Verschillende onafhankelijke onderzoeken tonen aan dat filesharing een hoofdrol speelt in de wereldwijde daling van muziekverkopen van 22% tussen 1999 en 2004. Onderzoeken die ook laten zien dat het substituut-effect van illegaal aanbod vele malen groter is dan het promotioneel effect.
TNS World Panel/BPI (Maart 2006)
Deze jaarlijkse studie begroot de verliezen van de Britse muziekindustrie op 1 miljard pond in drie jaar tijd. Downloaders van illegaal aanbod spendeerden in 2005 14% minder aan cd's. Meer dan het dubbele van mensen die legaal aanbod downloaden.
IFPI/Jupiter European Survey (November 2005)
Meer dan een derde van de filesharers (35%) koopt minder cd's, terwijl dat slechts voor 25% van de mensen die legaal aanbod downloaden geldt. Daarnaast blijkt dat van de vijf kopers op het net er maar een is die ook aan filesharing doet. Dat toont aan dat de meeste filesharers dat niet doen om kennis te maken met muziek die ze dan later kopen.
Case Studie: Mexico - Ipsos/Bisma (Oktober 2005)
Vier miljoen mensen in Mexico downloadden muziek van het internet in 2005. 2,5 miljoen mensen hiervan kochten geen enkele fysieke drager. In totaal werden door deze vier miljoen mensen 615 miljoen liedjes gedownload. 92,3%daarvan betrof illegaal aanbod. De consumptie van illegaal aanbod is daarmee bijna net zo groot (85%) als de consumptie van legaal aanbod. IPSOS-Bisma undertook research into the Mexican market in October 2005
Academic Research (April 2006)
Stan Liebowitz van de Universiteit van Texas in Dallas gelooft dat er een verband bestaat tussen de opkomst van filesharing en de neergang van cd-verkopen. Alejandro Zentner concludeert dat cd-markten met een groot breedbandgebruik een grotere neergang in verkopen laten zien. Rob en Waldfogel, van de Universiteit van Pennsylvania onderzochten het gedrag van studenten en concludeerden dat elke vier tracks die gedownload werden (uit illegaal aanbod) leidden tot een vermindering van de bestedingen aan muziek met 10%.
Entertainment Media Research – Verenigd Koninkrijk, juni 2005
Het rapport laat een sterke stijging zien in het aantal consumenten dat gebruik maakt van legale donwloadplatforms (van 20% in 2004 naar 35% in 2005). Belangrijkste reden voor het gebruik van legale diensten is de snelheid (‘vinden wat je zoekt’) die geboden wordt. Het rapport laat ook zien dat 65% van de gebruikers van illegaal aanbod gebruik willen gaan maken van legale diensten. De belangrijkste reden daarvoor is de angst voor rechtsmaatregelen.
http://www.entertainmentmediaresearch.com
TNS/BPI – Verenigd Koninkrijk, april 2005
Een twee jaar durende monitoring van het koopgedrag van downloaders en niet-downloaders laat zien dat de laatste groep minder muziek koopt dan de eerste, hetgeen tot verlies leidt van 650 miljoen pond over twee jaar.
http://www.bpi.co.uk/news/legal/news_content_file_918.html
University of Pennsylvania – Verenigde Staten, september 2004
Een studie naar het aankoop- en downloadgedrag van Amerikaanse studenten liet zien dat de muziekindustrie ongeveer een vijfde deel van de opbrengst van een verkocht album verloor voor elk album dat via het Internet werd gedownload. ‘Het is onze inschatting dat het downloaden in 2003 op z’n minst tot 10% minder verkopen heeft geleid’.
http://papers.nber.org/papers/w10874.pdf
Forrester Research – Europa, augustus 2004
‘Europeanen houden van online muziek – zo lang het gratis is’. 36% van de downloaders zegt minder cd’s te kopen omdat ze muziek gratis downloaden. Slechts 10% zegt meer te zijn gaan kopen. www.forrester.com
Pollara – Canada, juli 2004
28% van de consumenten die in het afgelopen jaar minder hebben uitgegeven aan muziek zegt dat downloaden, filesharing en branden van cd’s daar de belangrijkste oorzaak van is. 52% van de consumenten die niet downloaden hadden in de afgelopen maand muziek gekocht. Voor downloaders was dat percentage 35%. www.cria.ca en www.pollara.ca
University of Texas – US, juli 2004
Prof. Stan Liebowitz schat in dat filesharing de albumverkopen tussen 2000 en 2003 op z’n minst met 30% reduceerde en ‘gegeven wat we nu weten, schaadt filesharing de rechthebbenden en is verantwoordelijk voor het grootste deel van de recente daling in verkopen’. http://ssrn.com/abstract=583484
TNS Research – Verenigd Koninkrijk, maart 2004
De bestedingen door downloaders aan singles daalde in 2003 met 59%, bestedingen aan albums met 32%. Hun totale bestedingen daalden gemiddeld met een derde – onder ‘zware’ downloaders zelfs met de helft. Jonge mensen downloaden meer en kopen minder. www.tni-i.com
Oberholzer & Strumph, Verenigde Staten, maart 2004
Beter bekend als de ‘Harvard Study’. Dit onderzoek concludeerde dat het effect van filesharing op muziekverkopen ‘statistisch gezien niet te onderscheiden is van nul’. De academische toets (‘peer-review’) concludeerde echter dat het onderzoek ‘op zijn minst onvolledig was’.
www.unc.edu/~cigar/papers/FileSharing_march2004.pdf en www.utdallas.edu/~liebowit/knowledge_goods/kolemanletter.htm
Entertainment Media Research – Verenigd Koninkrijk, juni 2004
EMR concludeerde dat consumenten die veel kopen ook veel gebruik maken van uitwisseldiensten. Met andere woorden: filesharing verleidt de belangrijkste kopers.
www.entertainmentmediaresearch.com
Informa – Verenigde Staten, September 2003
Informa voorspelde dat het verlies in door het gebruik van netwerken als Grokster en Kazaa zou verdubbelen tot 4,7 miljard dollar in 2008. www.informamedia.com
Forrester Research - Verenigde Staten, september 2003
Forrester’s ‘From Discs to Downloads’ rapporteerde dat zo’n 20% van alle Amerikanen muziek van het Internet haalde en dat de helft van die downloaders zei minder cd’s te kopen. www.forrester.com
Jupiter Research – Verenigde Staten, augustus 2003
Een derde van de actieve gebruikers van filesharingprogramma’s zei minder te zijn gaan besteden aan muziek sinds ze met filesharing waren begonnen. 16% zei meer te zijn gaan kopen. www.jup.com
Edison Media Research – Verenigde Staten, mei 2003
De grootste downloaders hebben de grootste negatieve invloed op verkopen. Onder diegenen die meer dan honderd muziekbestanden hadden gedownload (zo’n 16% van de respondenten), verminderde het aantal gekochte cd’s met 61% in een jaar. www.edisonresearch.com
Enders Analysis – Europa, maart 2003
Enders’s rapport ‘Piracy – Will it kill the music industry’ concludeerde dat ‘digitale piraterij is verantwoordelijk voor 35 tot 40% van de dalingen in de wereldwijde muziekverkopen in het afgelopen jaar’. www.endersanalysis.com
Forrester Research – Europa, januari 2003
Het ‘WholeView Technographics’ rapport concludeert dat 40% van de frequente downloaders minder muziek koopt dan voor dat zij begonnen met downloaden. Dit aantal wordt bij lange na niet gecompenseerd door de 2% van de respondenten die aangeeft dat zij meer zijn gaan kopen door ‘sampling’. www.forrester.com
NPD MusicWatch – Verenigde Staten, september 2002
NPD’s MusicWatch schatte in dat 52% van de terugloop in de verkopen in de Verenigde Staten werd veroorzaakt door filesharing. www.npd.com
Het beeld in Nederland
De verkopen van geluidsdragers in Nederland zijn sinds 1998 met 24% in stuks en 19% in omzet gedaald. Vooral de singlemarkt heeft het zwaar te verduren gehad. Dat beeld klopt met het onderzoek van TNS research (zie boven) dat laat zien dat downloaders 59% minder aan singles uitgeven. Daarnaast staan de verzamelalbums zwaar onder druk – die markt is sinds 1998 met een daling van 54% in stuks en 55% in omzet meer dan gehalveerd. Ook dat laat zich verklaren door de grootschalige beschikbaarheid van losse tracks op uitwisseldiensten.
Wat de industrie doet
Handhaving is slechts een van de onderdelen van de online-strategie van de platenmaatschappijen die, grofweg, uiteenvalt in drie delen: handhaving, bewustwording en ontwikkeling van een gezonde legale markt.
Handhaving
Direct na de lancering van Napster in 1999 werden via deze ‘dienst’miljoenen bestanden gedeeld. Nadat deze service van het toneel verdween, ontwikkelde de p2p-technologie zich zodanig dat er geen centrale server voor de opslag van bestanden meer nodig was. In juni 2003 startte de RIAA juridische acties tegen individuen die, vanaf hun eigen computer, grootschalig bestanden aanboden via het Internet. In maart 2004 kondigde de IFPI dergelijke acties in Europa aan, gevolgd door een tweede golf in oktober 2004 en een derde in april 2005 waaraan ook Nederland deelneemt. Het totaal aantal zaken telt daarmee meer dan 11.500. De resultaten zijn evident: het totale aanbod illegale muziekbestanden daalde van 1,1 miljard in juli 2003 tot 870 miljoen in januari 2005 (een daling van 21%). In dezelfde periode nam de wereldwijde breedbandpenetratie toe met 75%. In Duitsland daalde het aantal gedownloade bestanden zelfs met een derde (van 602 miljoen naar 382 miljoen).
Voorlichting
De Stichting BREIN, waarin de platenmaatschappijen in Nederland samenwerken met andere rechthebbenden, heeft honderdduizenden ‘instant messages’ gestuurd naar mensen in Nederland die illegaal bestanden aanbieden.
Daarnaast ontwikkelde de Stichting Auteursrechtmanifestaties, waar de platenmaatschappijen via de NVPI in participeren, het succesvolle lespakket ‘Get it Right!’ en de websites www.auteursrecht.nl en www.auteursrecht.nl/voorjou.
Internationaal onderzoek laat zien dat 70 % van de consumenten weet dat het aanbieden van muziekbestanden via het Internet illegaal is. Dit percentage is ongetwijfeld nog hoger onder mensen die illegaal aanbieden. Het zou verbazingwekkend zijn als iemand die een vordering ontvangt zou beweren dat hij niet wist dat hij illegaal bezig was.
Onwetendheid is geen excuus, en de rechtszaken in andere landen hebben laten zien dat handhaving een belangrijke factor is in het vergroten van het bewustzijn onder consumenten dat filesharing illegaal is.
De ontwikkeling van een gezonde markt
Consumenten hebben een alternatief
In 2004 werden de eerste bescheiden successen geboekt in de ontwikkeling van de markt voor downloads. Consumenten blijken wereldwijd de mobiele dragers te omarmen en ze te willen vullen met losse tracks – waarvoor ze ook nog bereid zijn te betalen. Op basis hiervan durven steeds meer kleine en grote partijen het aan om een downloadwinkel te openen. En niet zonder resultaat. Marktleider Apple Itunes registreerde vijf miljoen downloads in de eerste tien weken na de Europese lancering. De IFPI registreerde wereldwijd tweehonderddertig legale downloadwinkels, waar in 2003 nog sprake was van slechts zeventig. Opvallend daarbij is dat de achtergrond van die winkels uiterst divers is: radiostations, technologiebedrijven, entertainmentwinkels en hardwarefabrikanten.
In Nederland gingen onder andere Free Record Shop, Music Store, Radio 538, Apple Itunes en Sony Connect van start met een downloadportal voor muziek. Verwachting is dat daar platforms als Napster, Rhapsody en Virgin in de nabije toekomst bij zullen komen. De eerste resultaten in Nederland zijn met groeicijfers van 20% in de eerste tien weken van 2005, bemoedigend te noemen.
Factoren voor het slagen van de on-linemarkt
Er zijn verschillende zaken op het gebied van aanbod, vraag en distributie van invloed op het succes van de on-linemuziekmarkt en de ontwikkelingsmogelijkheden ervan.
Aan de aanbodkant speelt bij de maatschappijen een aantal factoren, zoals onder andere het digitaliseren van de catalogus. Het is immers noodzakelijk dat de muziek digitaal beschikbaar is. Universal Music, bijvoorbeeld, heeft de afgelopen twee jaar veel tijd besteed aan het uitzoeken én digitaliseren van zijn Europese catalogus. Van 25.000 albums zijn er nu 300.000 tracks gedigitaliseerd en klaar voor on-linedistributie. En iedere week komen daar 2500 tracks bij. Ook op gebied van distributie en marketing ontstonden er in 2004 nieuwe initiatieven. Zo begon PIAS met Vital PIAS Digital. Onder deze naam worden het digitaliseren, sales & marketing en de administratie voor de catalogi van vijftig independents uitgevoerd.
Een andere belangrijke distributiefactor voor het slagen van de downloadmarkt is de penetratie van breedbandinternet. Breedband stimuleert on-linemuziek door de snellere downloadmogelijkheden en de betere kwaliteit. Bijna 15% van de Nederlandse bevolking beschikt op dit moment over een breedbandverbinding. Daarmee is Nederland na Denemarken het land met de hoogste penetratie breedband.
Aan de vraagkant is de acceptatie en het succes van de mobiele dragers een van de belangrijkste factoren. Een goed voorbeeld hiervan is de introductie van de Ipod. Voor een groot deel is het succes van het internetportal Itunes te danken aan het succes van de Ipod, de mobiele drager waar de consument zijn gedownloade tracks kan opslaan. Ook in Nederland groeit het aantal verkochte mobiele dragers sterk.
Proberen of kopen
Op dit moment zijn er twee distributiemethoden te onderscheiden waartussen de producent (en consument) kan kiezen. Het pay-per-download en abonnementen. Bij pay-per-download schaft de consument de muziek aan, maar op een meer flexibele manier dan bij fysieke verkoop. Op de website kunnen naar keuze tracks bij elkaar gezet worden en vervolgens als één compilatie gebrand worden naar cd of mp3-speler. De consument betaalt een bedrag rond de e 0,90 om de track aan te schaffen. Bij een abonnement betaalt de consument maandelijks een standaardbedrag om gebruik te mogen maken van de hele beschikbare catalogus. Op deze manier kan er eindeloos gezocht en geluisterd worden. De muziek kan echter niet bewaard worden en na afloop van het abonnement is de muziek dus ook niet meer beschikbaar. Deze vorm heeft echter altijd een mogelijkheid om een favoriete track alsnog te kopen.
Breedband: kansen voor groei of de eind van het album?
De mogelijkheden voor consumenten om muziek te downloaden hangt grotendeels af van de snelheid van de internetverbinding die ze gebruiken. Hoe trager de verbinding, hoe kleiner de kans dat iemand veel downloadt.
De penetratie van breedbandverbindingen wordt door de platenmaatschappijen daarom zowel als een kans als een bedreiging gezien. De groei in de afgelopen jaren heeft immers, in combinatie met een gebrek aan legale muziekdiensten, geleid tot een enorme illegale ‘markt’ die weer leidde tot een snelle teruggang in de verkopen van singles en verzamelalbums. Met de beschikbaarheid van de legale diensten is het nu zaak ervoor te zorgen dat de toenemende breedbandpenetratie leidt tot groei van de bekendheid, de populariteit en het gebruik van die legale diensten en niet tot een daling van de verkopen van albums door een groei van het illegale aanbod.